Łuszczyca

ŁUSZCZYCA – CHARAKTERYSTYKA I OBJAWY

Łuszczyca to jedna z najbardziej popularnych przewlekłych chorób skóry. Istnieje wiele objawów tej choroby i jest ona często trudna do zdiagnozowania. W zależności od rodzaju oraz nasilenia choroby, zmiany łuszczycowe mogą mieć zróżnicowaną formę (rozległe plamy, krostki, grudki wypełnione ropą) i wielkość. Łuszczyca jest chorobą autoimmunologiczną o podłożu genetycznym. Chociaż nie odkryto konkretnego genu odpowiedzialnego za pojawienie się choroby, wiadomo, że częściej na łuszczycę chorują ci, u których w rodzinie ktoś cierpi z powodu tej choroby zapalnej.

Łuszczyca występuje na całym świecie, jednakże większy odsetek chorych występuje w krajach rozwiniętych, najprawdopodobniej pod wpływem niekorzystnego stylu życia i nieodpowiedniej diety. Ilość chorych szacuje się na 2-4% ludzi na całym świecie, przy czym na łuszczycę najczęściej chorują przedstawiciele rasy białej (Europa, USA).

Pierwsze objawy łuszczycy najczęściej występują na  łokciach, kolanach; pośladkach; okolicach kości krzyżowej oraz na skórze głowy, później pojawiają się też na twarzy, stopach i dłoniach. Postać uogólniona choroby może obejmować większe obszary ciała i występować praktycznie na każdej części ciała, również w okolicach intymnych. Najczęściej diagnozuje się łuszczycę zwykłą oraz łuszczycę paznokci, myloną z grzybicą.

Głównym symptomem zewnętrznym choroby są pojawiające się na ciele wykwity pokryte białą lub srebrną łuską. Zmiany łuszczycowe są wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry. W diagnozowaniu łuszczycy pomagają dwa objawy:

  • objaw świecy stearynowej – po zdrapaniu łuski powierzchnia staje się błyszcząca, jakby powleczona stearyną,
  • objaw Auspitza – polega na pojawieniu się na powierzchni kropelki krwi

Umiejscowienie zmian łuszczycowych może być rozmaite. Dla postaci prostej, charakterystyczna jest lokalizacja w okolicy łokci, kolan i owłosionej skóry głowy, gdzie ogniska mogą się utrzymywać przez wiele lat i być jedynymi objawami choroby. Łuszczyca skóry głowy, może uprzedzać pojawienie się zmian w innych częściach ciała. Charakteryzuje się zlewającymi się ogniskami z grubo nawarstwionymi łuskami. Należy podkreślić, że włosy nie ulegają zmianom chorobowym i raczej nie dochodzi do łysienia, mimo długiego okresu utrzymywania się zmian.

Łuszczyca może mieć zróżnicowane nasilenie – od nielicznych wykwitów skórnych wielkości łebka od szpilki, po ciężkie postacie chorobowe ze zmianami zapalnymi i wysiękowymi. U wielu pacjentów cierpiących na łuszczycę skóry pojawia się łuszczycowe zapalenie stawów wymagające leczenia reumatologicznego.

CZYNNIKI WYWOŁUJĄCE ŁUSZCZYCĘ

Choroba ma podłoże genetyczne, jednak na pojawienie się objawów choroby mogą mieć wpływ następujące czynniki:

  • infekcje bakteryjne i wirusowe, m. in. angina, zakażenia paciorkowcem lub drożdżakami, zapalenie migdałków, choroby zakaźne takie jak różyczka, odra, półpasiec;
  • podrażnienia lub uszkodzenia mechaniczne skóry, np. zadrapania, rany chirurgiczne, oparzenia słoneczne;
  • niektóre leki
  • używki (alkohol, nikotyna)
  • długotrwały stres, nagłe wstrząsy psychiczne, niedobór snu
  • nadwaga

 

RODZAJE ŁUSZCZYCY

Ze względu na rodzaj zmian, ich nasilenie oraz umiejscowienie wyróżnia się kilka rodzajów łuszczycy:

  • łuszczyca pospolita – najczęściej diagnozowany rodzaj łuszczycy. Zmiany są wypukłe, pokryte srebrnobiałą łuską;
  • łuszczyca plackowata – wykwity skórne są duże, zlewające się w rozległe plamy;
  • łuszczyca kropelkowata albo grudkowa – zmiany są bardzo liczne i dość małe, występują na dużych obszarach skóry, np. na plecach, brzuchu, klatce piersiowej;
  • łuszczyca krostkowa – zmiany mają postać krost wypełnionych jałową treścią ropną, występują najczęściej na dłoniach i stopach;
  • łuszczyca odwrócona –  zmiany o charakterze wysiękowym, na powierzchniach zgięciowych (pod kolanami, na łokciach, w linii pośladkowej, pod piersiami) bez łuski, najczęściej u osób starszych i otyłych;
  • łuszczyca paznokci – paznokcie stają się twarde i łamliwe, często dochodzi do odklejania się płytki paznokcia od łożyska (onycholiza), widoczne zmiany na płytce to wgłębienia, rowki, pęknięcia oraz tzw. Plamy olejowe pod powierzchnią;
  • łuszczyca stawowa – choroba reumatologiczna, zajmująca stawy i mogąca prowadzić do trwałego inwalidztwa.

DIAGNOSTYKA

Łuszczyca jest trudną do zdiagnozowania chorobą, ponieważ jej objawy mogą przypominać inne schorzenia skóry. Podczas badania dermatologicznego brane są pod uwagę następujące cechy:

  • wygląd wykwitów: zmiany grudkowe, pokryte łuską, wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry, ustępując nie pozostawiają blizn,
  • symetryczne rozmieszczenie wykwitów,
  • typowe umiejscowienie zmian: kolana, łokcie, owłosiona skóra głowy, okolice krzyża, małżowiny uszne,
  • nawrotowy i przewlekły charakter choroby,
  • czynnik genetyczny – występowanie łuszczycy w rodzinie

 

METODY LECZENIA

Leczenie łuszczycy można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne. Celem leczenia zewnętrznego jest redukcja łuski, a następnie zahamowanie nawarstwiania się naskórka. W pierwszym etapie często stosuje się kosmetyki i leki zawierające kwas salicylowy, który ma właściwości złuszczające. Następnie wskazana jest aplikacja preparatów zawierających antralinę, kortykosteroidy lub pochodne witaminy D. Coraz częściej mówi się o łuszczycy jako o chorobie dietozależnaj. Dlatego bardzo istotnym czynnikiem łagodzącym stany zapalne skóry jest zmiana trybu życia i wprowadzenie zdrowych nawyków żywieniowych.

Fototerapia – metoda leczenia łuszczycy przy pomocy naświetlań. W wielu przypadkach ta metoda okazuje się bardzo skuteczna w zwalczeniu zewnętrznych objawów choroby. Naświetlania przeprowadza się ok. 2-3 razy w tygodniu. Poprawa stanu skóry jest najczęściej widoczna po około 20 zabiegach,. Światłolecznictwo stosuje się, gdy samo leczenie zewnętrzne nie przynosi oczekiwanych skutków. Obecnie najbardziej popularne metody to PUVA i UVB 311. W przypadku PUVA pacjent przyjmuje doustnie psoraleny w postaci tabletek 1-2 godziny przed naświetlaniem.

Leczenie biologiczne – nowoczesna metoda wykorzystywana w leczeniu chorób autoimmunologicznych. Działanie leków biologicznych polega na oddziaływaniu na układ odpornościowy w taki sposób, aby hamować procesy zapalne w organizmie. Ich działanie jest szybkie, jednak często wiąże się wystąpieniem skutków ubocznych. Zanim pacjent zostanie poddany leczeniu biologicznemu, misi przejść proces kwalifikacyjny.

Leczenie systemowe – inaczej układowe, metoda wykorzystywana przy leczeniu nowotworów. W leczeniu systemowym leki podaje się w taki sposób, aby oddziaływały na cały organizm. Wyróżnia się trzy rodzaje leczenia systemowego: chemioterapia, hormonoterapia oraz leczenie biologiczne (wpływające na działanie układu odpornościowego).

Balneoterapia – nazwa pochodzi od łacińskiego słowa balneum oznaczającego łaźnię, kąpiel. To forma terapii wykorzystująca właściwości wody. Osobom chorym na łuszczycę szczególnie poleca się kąpiele solankowe oraz kąpiele słoneczne.

Ziołolecznictwo – od wieków zioła wykorzystuje się je jako preparatów do stosowania zewnętrznego oraz doustnych suplementów diety wspomagających odporność. Poza tym, zioła można wykorzystać do sporządzenia leczniczych herbatek oraz naparów do kąpieli. Najczęściej wykorzystywane zioła w walce  łuszczycą to: rumianek, wiesiołek, uczep trójlistkowy, żywokost, nagietek, ostropest plamisty czy łopian.